Ook de aanloop op de tweede Open Dag dit jaar, zaterdag 25 april, was goed. Vanuit alle delen van het land waren vrienden van het Zendingserfgoedhuis naar Zuidland gekomen. Van Amersfoort tot ‘s-Gravenzande en van Limmen tot Nieuwegein. Oude bekenden ontmoeten elkaar of maakte kennis met anderen of het nu over Suriname ging, over zending toen of nu of over de zendingsgeschiedenis op Sumba, een eiland in Indonesië dat tot het werkgebied van de zendingsdeputaten van de Gereformeerde Kerken in Nederland behoorde. Het waren rijke ontmoetingen op deze zonnige dag. Algemeen was er waardering voor het nieuwe onderkomen waar de vrijwilligers met goed moed weer aan de slag gaan met de historisch waardevolle zendingscollectie. De familie Colenbrander bracht nog een mooi presentje mee. Een ikat (geweven kleed) van het eiland Rote bij Sumba.

Zaterdag 28 maart was het zo ver. Omdat de verhuizing van de Dorpsstraat naar de nieuwe locatie Scheijdelveweg behoorlijk afgerond is, konden we mensen uit Zuidland en omgeving uitnodigen om te komen kijken. Af en aan liepen mensen binnen om het nieuwe onderkomen te bewonderen. De vrijwilligers liepen met hen rond en gingen in op de vragen die daarbij opkwamen, zoals: “wat een werk zeg!” of  “Heb je ook voorwerpen uit Rwanda”? of “Weten jullie van elk voorwerp wat het is en waar het vandaan komt”.  Ook de vele Bijbelse kunst genoot veel aandacht.

Op zaterdag 25 april is er een herkansing, dan is er opnieuw een Open Dag, maar dan vooral gericht op lezers van de nieuwsbrief die wat verder van Zuidland wonen en collega erfgoed beheerders en stichtingen.

Maandag 9 maart kwamen Corrie van der Ven en Pieter van der Wilt langs bij het Zendingserfgoedhuis. Het zat al lang in de pen, maar de noodzaak van overleg over een aantal dingen gaf de doorslag om de rit naar Zuidland te maken. Aangenaam verrast waren ze over de rijkdom van de collectie. Omdat ze beiden over het werk van onze kerken en dat van de Indonesische partners in het land bij gemeentes gaan vertellen, biedt het ze een prima gelegenheid om in het land de mogelijkheden van het Zendingserfgoedhuis en de collectie te vertellen. Zeker over de vele series die voor uitleen op de plank liggen. Wie weet, weten collega’s in Utrecht nu ook de weg naar ons te vinden.

Zo’n oude zendingspuzzel is echt een hele puzzel

Dinsdag 3 februari kwamen Rianneke van der Houwen Madelon Grant van Museum Catharijneconvent bij ons op bezoek. Rianneke is Van Oord conservator voor het Nederlands protestantisme en Madelon Grant is conservator internationale kerkgemeenschappen. Beiden zijn betrokken bij het FARO project Nieuw religieus erfgoed met oude wortels over de relevantie van erfgoed afkomstig uit de thuisculturen van migranten voor hun religieus beleven in Nederland. Bij het project van het Catharijneconvent is ook het Zendingserfgoedhuis betrokken. De bezoekers maakten kennis met het nieuwe onderkomen en wat de collectie voor het project te bieden heeft. Verder werd gesproken over het herkomstonderzoek dat in het kader van het Collectief Koloniale Collecties wordt verricht. Museum Catharijneconvent onderzoekt missie- en zendingsobjecten in koloniale context. Het project bestudeert religieuze inculturatie, koloniale herkomst van materialen en eigenaarschap, met aandacht voor lokale makers en machtsverhoudingen. Zo wordt inzicht verkregen in culturele uitwisseling, religieuze invloed en de verbanden tussen christendom en Europees kolonialisme. Een inspirerend bezoek met mooie aanknopingspunten voor onze collectie.

Dinsdag 28 januari vond de officiële opening plaats van de exposities Een heidens karwei! Zendingsverhalen voor kinderen en De boodschap van Balinese schilders. De ruime opzet van de Gereformeerde Immanuel Kerk in Ermelo en haar ontmoetingsruimte, boden gelegenheid beide tentoonstellingen gelijktijdig voor het publiek beschikbaar te maken. Onder het gehoor van kerkenraadsleden, diakenen en mensen actief in de commissies zending en werelddiaconaat en de kunstcommissie, waarbij andere belangstellenden zich voegden, werden door het Zendingserfgoed de beide exposities nader toegelicht. De tentoonstellingsboeken werden overhandigd aan de heer Aalt Landman van de ZWO commissie en aan de heer Siebrand Prakken, die al sinds het verschijnen van de Zendingserfgoedkalender voor een ruime verspreiding daarvan in Ermelo zorgt. Daarna konden, onder het genot van een hapje en een drankje, de aanwezigen met de tentoonstellingen kennis  maken. Er bruisten al wat ideeën op om naast de verwachte bezoekers, ook de kerken uit Harderwijk speciaal voor een bezoek uit te nodigen of om een puzzel-speurtocht voor de nevendienst te organiseren. We hopen dat velen in Ermelo en omstreken de tentoonstellingen zullen komen bekijken. Aan de gastvrijheid van de mensen van de Immanuelkerk zal het in ieder geval niet liggen.

Overhandiging boeken aan de heer Prakken.

Aandachtig wordt de introductiefilm bekeken.

Vrijdag 24 januari waren Jan en Christien ter Haar op bezoek. Jan noemt zich ‘gepensioneerd glas-in-lood liefhebber en Christien heeft zich eveneens glasbewerking eigen gemaakt. Vanuit hun huis met atelier in Aalten hadden ze de reis ondernomen. Jan doet al lange tijd historisch onderzoek naar het werk van de Rotterdamse glas-in-lood kunstenaar Marius Richters (1878-1955). Als Aaltenaar maakte Jan al vroeg kennis met glas-in-lood van deze kunstenaar, door het grote gedenkraam in de Gereformeerde Oosterkerk van Aalten. Hij werkte, tot aan diens overlijden in 1949, nauw samen met de glas-in-lood kunstenaar Harry van Lamoen uit Dordrecht.

Marius Richters werd door het Zendingsbureau van het Centraal Orgaan voor de Zending van de Gereformeerde Kerken in Nederland gevraagd om twee ramen te ontwerpen voor het in 1946 te openen Zendingscentrum te Baarn. Hij nam deze opdracht aan en werkte daarbij met Van Lamoen samen, die nog mond-geblazen gekleurd glas van voor de oorlog had liggen. Of bij het accepteren meespeelde dat degene die leiding moest gaan geven aan het ZC een ds. Barend Richters was, is onduidelijk. De twee prachtige ramen bevatten veel symboliek. Een raam met als titel ‘De Liefde van Christus dringt ons’ geeft de onderbouwing van het Bijbelse fundament voor de zendingsinspanningen met o.a. afbeeldingen van Paulus, Lucas en (Johannes) Marcus. Het andere raam geeft meer de praktijk weer – de omstandigheden waaronder zendingswerkers hun arbeid hadden te verrichten. Dit raam draagt de titel ‘Ik zend u als lammeren in het midden der wolven’ en toont drie figuren die, volgens overlevering, doen denken aan zendelingen taalgeleerde Nicolaus Adriani, theoloog Dirk Bakker en zendingsarts Jan Gerrit Scheurer.

De beide ramen vormen nu onderdeel van de collectie van het Zendingserfgoedhuis en Jan en Christien kwamen langs om ze te fotograferen en zich verder over de ramen te documenteren. Het was een inspirerende ontmoeting.

Vrijdag 18 oktober ontvingen we gewaardeerd bezoek uit het Utrechtse Odijk. Johan en Ike van Rossum waren net teruggekeerd van een uitgebreid bezoek aan de kerk van Oost-Java waar ze hun vrienden Anto en Lies Hadiyanto opzochten. Ds. Anto heeft in het kader van wederzijdse zending vanuit de Raad voor de Zending NHK, een tijd meegewerkt in het Toerustingswerk in Utrecht. Het Zendingserfgoedhuis heeft nog steeds contact met Lies, die samen met anderen de geschiedenis van de GKJW, de Oost Javaanse Kerk aan het beschrijven is. Ook uit Odijk kwamen Jan en Miep de Vries, die een lange verbinding met de zending hebben. Jan heeft een agrarische achtergrond en werd o.a. door de Deputaten Hulpverlening van de Christelijke Gereformeerde Kerk uitgezonden naar de Toraja Mamasa kerk op Sulawesi en later naar de kerk van Halmahera in de Noord-Molukken voor de Raad voor de Zending. Voor de SNV, Stichting Nederlandse Vrijwilligers, waren zij ook actief   in de Copperbelt in Zambia. Kortom een rijke ervaring die tijdens het bezoek ruim aan bod kwam bij het zien van voorwerpen uit de collectie. Zij brachten twee fraaie puzzels in kleur van eind veertiger jaren uitgegeven door Oegstgeest voor ons mee.

Een kijkje bij de dozen artefacten in het depot boven.

Dinsdag 8 oktober brachten Wil en Anne Lieke de Vries een bezoek aan het Zendingserfgoedhuis. Vanuit vroegere generaties hadden ze een serie bijbels en gezangenbundels geërfd en op zoek naar een goede bestemming, namen zij contact op met het Statenbijbelmuseum in Leerdam. Voor deze collectie waren de bijbels ’te jong’ en zo werden ze naar ons doorverwezen. Ze vonden het een leuk idee om ons een bezoek te brengen, om te kijken of deze familie-erfenis op een goede plek terecht zou komen. Er zaten diverse edities Nederlandse bijbels en ook een Duitse Lutherbijbel uit de 19e eeuw bij. Een heel bijzonder stuk was de bekende kinderbijbel van W.G. van der Hulst met platen van Isings, maar dan in de uitgave voor Indië. Over de diverse uitgaven viel het nodige aan historie te vertellen, zo ook bij een greep uit onze bestaande bijbel collectie. Bij de korte rondleiding werd ook even stilgestaan bij het schilderij uit Indonesië dat prof. Jo Verkuijl aangeboden kreeg bij zijn afscheid van Indonesië. Daarop is bij schaars olielamp-licht een grootmoeder te zien die haar kleinkind voorleest uit de in het Indonesisch vertaalde kinderbijbel van Anne de Vries. Ook weer zo’n bijzonder schilderij in onze collectie.

Vrijdag 2 augustus jl. heeft burgemeester Harald Bergmann van Schiedam de expositie Een heidens karwei! Zendingsverhalen voor kinderen geopend in de Grote- of Sint Janskerk in Schiedam. Doordat de opening midden in vakantietijd plaatsvond, heeft maar een beperkt aantal genodigden de opening kunnen bijwonen. De burgemeester had echter in zijn agenda ruimte kunnen maken om de expositie, door het in ontvangst nemen van de beide tentoonstellingsboeken, symbolisch te openen. Aansluitend werd hij door de voorzitter langs de expositie geleid. In vier vitrines lagen de soms al een eeuw oude boekjes te pronken, samen met de voorwerpen uit de landen waar deze boeken spelen. De burgemeester wenste de tentoonstelling en de Grote Kerk veel bezoekers toe. Dat kan tot 18 september als de Sint Janskerk open is van dinsdag tot zaterdag tussen 12.00-16.00 uur.

Op vrijdag 2 augustus opent de tentoonstelling Een heidens karwei! Zendingsverhalen voor kinderen haar deuren in de Grote- of Sint Janskerk aan de Lange Kerkstraat 37. De opening is om 15.00 uur. Op deze bijzondere expositie zijn jeugdzendingsboekjes te zien uit de afgelopen 250 jaar. Het unieke aan de tentoonstelling is dat voor het eerst ook voorwerpen uit die verre landen te zien zijn, die in die boekjes afgebeeld of beschreven staan. De boekjes uit de verschillende periodes zijn uitgestald, maar ook schrijvers, illustratoren, uitgevers en ander promotie materiaal voor kinderen worden belicht. Van een Print-bybel en een ABC-boek uit de 18e eeuw tot Carl’s kerstfeest in Papoealand. En van een replica van een Soemba-huis tot een Javaanse vertaling van een boekje dat A. Norel-Straatsma voor het NBG schreef. De expositie is zeker het bekijken waard en een gidsje van 2 euro leidt je er door heen. Van 2 augustus tot 18 september van dinsdag tot zaterdag te zien tussen 12.00-16.00 uur.

Op 12 juli togen de vrijwilligers van het Zendingserfgoedhuis naar het Limburgse Steyl. Daar bevindt zich het Missie Museum, het museum van de Missionarissen van Steyl, de broeders van de Congregatie van het Goddelijk Woord, die van 1875 hier gevestigd zijn. Het Museum opende in 1931 haar deuren en de collectie is nog grotendeels die welke broeder Berchmans in 1934 achterliet. Je wordt werkelijk overweldigd door de hoeveelheid uitgestalde voorwerpen, opgezette dieren vanuit alle delen van de wereld en opgeprikte vlinders. De voorwerpen komen uit de voornaamste gebieden waar de missionarissen van Steyl werkten, zoals China en het Duitse deel van wat nu Papua Nieuw Guinea heet. Daar konden we het nodige aan herkenbare voorwerpen zien, omdat er veel culturele overeenkomsten zijn met het voormalig Nederlandse deel: Nederlands Nieuw-Guinea/West Papua. Naast deze vaste collectie was er een bijzondere expositie ingericht door gastcurator Marc Argeloo over de Paradijsvogels, die zowel in PNG als in West-Papua te vinden zijn. Een enkel exemplaar zit ook in onze Zendingserfgoed collectie. Marc kon boeiend vertellen over het voorkomen van de tientallen soorten, de jacht en de handel vanaf de Portugese en de VOC-periode tot begin twintigste eeuw, die de schitterende vogels naar Europa brachten om er mee te pronken of om de veren op de dameshoeden te zetten. Er werd tijdens het bezoek ook naar de presentatie ven de techniek van de opstellingen gekeken. Een leerzaam en gezellig vrijwilligersuitje was het.

De volle vitrine met artefacten.

Op vrijdag 2 februari ging de reizende tentoonstelling Een heidens karwei! Zendingsverhalen voor kinderen van start in Het Hernhutter Huis te Zeist. De opening voor de ongeveer veertig aanwezigen vond plaats in de kerk van de Evangelische Broedergemeente aan het ernaast gelegen Broederplein. Een schitterende kerk waarvan het interieur helder wit is. Ds. Stephan Bernard, EBG predikant en voorzitter van de HHH Museum-stichting sprak een welkom. Daarbij liet hij een negentiende-eeuwse Duitstalige Zending-Atlas van de EMS in Stuttgart zien. Aansluitend werd de tentoonstelling toegelicht, waarbij ook de introductiefilm werd vertoond, welke bijzonder werd gewaardeerd. Job van Melle, oud secretaris van het Zeister Zendingsgenootschap ZZG, nam tot slot de twee publicaties rond de expositie in ontvangst. Vervolgens begaf het gezelschap, begeleid door vrijwilligers van het  Hernhutterhuis zich naar de centrale expositie ruimte van het  Museum om een kijkje te nemen. Dat gaf voor velen een blik van herkenning. Onder het genot van een hapje en een drankje werd er nagepraat.

    Ds Stephan Bernard toont de Duitse ‘Missions Atlas’ uit zijn jeugd

De unieke combinatie van jeugdzendingsboek en voorwerpen